Σωματική Βία: Τι Είναι, Πώς Τιμωρείται και Πώς Προστατεύεστε

Τι θεωρείται σωματική βία, ποιες μορφές σωματικής βλάβης προβλέπει ο νόμος, τι ισχύει στην οικογένεια και πώς διεκδικείτε αποζημίωση.

Ένα χτύπημα, ένα σπρώξιμο, ένα χαστούκι. Πολλοί θεωρούν τέτοιες πράξεις «μικρές» ή «στιγμιαίες», όμως για τον νόμο συνιστούν σωματική βία και μπορούν να οδηγήσουν σε ποινική δίωξη, καταδίκη και υποχρέωση αποζημίωσης. Όταν μάλιστα συμβαίνουν μέσα στην οικογένεια ή στη σχέση, η αντιμετώπιση είναι ακόμη αυστηρότερη.

Τι θεωρείται σωματική βία

Σωματική βία είναι κάθε πράξη με την οποία κάποιος κακοποιεί το σώμα άλλου ή βλάπτει την υγεία του. Δεν απαιτείται να υπάρχει εμφανές τραύμα ή νοσηλεία. Αρκεί η πράξη να προκαλεί πόνο, ενόχληση ή διαταραχή της σωματικής ακεραιότητας. Ενδεικτικά:

• χτυπήματα με χέρι, πόδι ή αντικείμενο,
• σπρωξίματα, τράβηγμα μαλλιών, στραγγαλισμός ή ακινητοποίηση,
• ρίψη αντικειμένων προς το πρόσωπο,
• εσκεμμένη πρόκληση εγκαύματος ή τραυματισμού,
• στέρηση τροφής, ύπνου ή ιατρικής φροντίδας με σκοπό τη βλάβη της υγείας.

Οι βαθμίδες της σωματικής βλάβης στον Ποινικό Κώδικα

Ο Ποινικός Κώδικας κλιμακώνει την ευθύνη ανάλογα με το αποτέλεσμα και τον τρόπο τέλεσης της πράξης:

• Απλή σωματική βλάβη (άρθρο 308 ΠΚ): η βασική μορφή, για κακώσεις ή βλάβες της υγείας χωρίς ιδιαίτερα επιβαρυντικά στοιχεία.
• Επικίνδυνη σωματική βλάβη (άρθρο 309 ΠΚ): όταν η πράξη τελέστηκε με τρόπο που μπορούσε να προκαλέσει κίνδυνο για τη ζωή ή βαριά βλάβη, π.χ. με όπλο ή επικίνδυνο αντικείμενο.
• Βαριά σωματική βλάβη (άρθρο 310 ΠΚ): όταν προκλήθηκε σοβαρή ή μόνιμη βλάβη, όπως ακρωτηριασμός, μόνιμη αναπηρία ή μακροχρόνια ασθένεια.
• Βλάβη ευάλωτων προσώπων (άρθρο 312 ΠΚ): όταν το θύμα είναι ανήλικο ή πρόσωπο που δεν μπορεί να προστατευθεί, και ο δράστης έχει καθήκον φροντίδας ή το έχει υπό την εξουσία του.

Όσο βαρύτερο το αποτέλεσμα, τόσο αυστηρότερη η ποινή. Οι σοβαρότερες μορφές μπορεί να χαρακτηριστούν κακουργήματα.

Σωματική βία μέσα στην οικογένεια

Όταν η σωματική βία ασκείται από σύζυγο, πρώην σύζυγο, σύντροφο, γονέα ή άλλο μέλος της οικογένειας, εφαρμόζεται ο Ν. 3500/2006 για την ενδοοικογενειακή βία, όπως τροποποιήθηκε με τους Ν. 5090/2024 και 5172/2025. Εδώ ισχύουν ορισμένες σημαντικές διαφορές:

• η ενδοοικογενειακή σωματική βλάβη τιμωρείται αυστηρότερα από την κοινή,
• η δίωξη γίνεται αυτεπαγγέλτως, ακόμη και αν το θύμα δεν θέλει να προχωρήσει,
• αν η πράξη τελεστεί μπροστά σε ανήλικο, προβλέπεται διακεκριμένη, βαρύτερη περίπτωση,
• μπορούν να επιβληθούν περιοριστικοί όροι, όπως απομάκρυνση του δράστη από το σπίτι και απαγόρευση προσέγγισης.

Τα πρώτα βήματα αν δεχθείτε σωματική βία

• Ασφάλεια πρώτα: σε άμεσο κίνδυνο καλέστε το 100. Για θύματα ενδοοικογενειακής βίας λειτουργεί η γραμμή SOS 15900 όλο το 24ωρο.
• Ιατρική τεκμηρίωση: επισκεφθείτε νοσοκομείο και ζητήστε ιατροδικαστική εξέταση. Η έκθεση του ιατροδικαστή είναι συχνά το ισχυρότερο αποδεικτικό μέσο.
• Αποδείξεις: κρατήστε φωτογραφίες τραυμάτων, μηνύματα, ηχητικά και στοιχεία μαρτύρων.
• Νομική συμβουλή: ένας δικηγόρος θα σας καθοδηγήσει στη μήνυση, στους περιοριστικούς όρους και στη διεκδίκηση αποζημίωσης.

Αποζημίωση και χρηματική ικανοποίηση

Πέρα από την ποινική διαδικασία, το θύμα μπορεί να διεκδικήσει αστικά αποζημίωση για ιατρικά έξοδα, διαφυγόντα εισοδήματα και μελλοντικές δαπάνες, καθώς και χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη που υπέστη. Η αξίωση μπορεί να προβληθεί είτε με παράσταση πολιτικής αγωγής στην ποινική δίκη είτε με χωριστή αγωγή στα πολιτικά δικαστήρια.

Αν κατηγορείστε για σωματική βλάβη

Κάθε υπόθεση έχει τις δικές της ιδιαιτερότητες. Μπορεί να υπάρχει άμυνα απέναντι σε άδικη επίθεση, αμφισβήτηση της αιτιώδους σχέσης μεταξύ πράξης και τραυματισμού ή απλώς ανακριβής καταγγελία. Μην προβαίνετε σε δηλώσεις χωρίς δικηγόρο και γνωρίστε τα δικαιώματα του κατηγορουμένου. Σε περίπτωση καταδίκης, η εμπειρία του συνηγόρου παίζει ρόλο και στην επιμέτρηση της ποινής και στη δυνατότητα αναστολής της ποινής φυλάκισης.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Ένα χαστούκι θεωρείται σωματική βία;

Ναι. Δεν χρειάζεται σοβαρός τραυματισμός. Κάθε πράξη που κακοποιεί το σώμα ή προκαλεί πόνο μπορεί να στοιχειοθετήσει σωματική βλάβη.

2. Πρέπει να έχω εμφανή σημάδια για να καταγγείλω;

Όχι απαραίτητα, όμως τα σημάδια και η ιατρική τεκμηρίωση ενισχύουν σημαντικά την υπόθεση. Γι’ αυτό η άμεση επίσκεψη σε γιατρό είναι κρίσιμη.

3. Ποια η διαφορά απλής και επικίνδυνης σωματικής βλάβης;

Στην επικίνδυνη, ο τρόπος τέλεσης, π.χ. χρήση αντικειμένου ή όπλου, μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τη ζωή ή να προκαλέσει βαριά βλάβη. Γι’ αυτό τιμωρείται αυστηρότερα.

4. Αν ο δράστης είναι ο σύζυγος ή ο σύντροφός μου;

Τότε εφαρμόζεται ο νόμος για την ενδοοικογενειακή βία, με αυστηρότερες ποινές, αυτεπάγγελτη δίωξη και δυνατότητα άμεσης επιβολής περιοριστικών όρων.

5. Μπορώ να αποσύρω την καταγγελία;

Στις υποθέσεις ενδοοικογενειακής βίας η δίωξη συνεχίζεται ανεξάρτητα από τη βούληση του θύματος. Σε άλλες περιπτώσεις απλής σωματικής βλάβης ενδέχεται να ισχύουν διαφορετικοί κανόνες, που πρέπει να εξεταστούν από δικηγόρο.

6. Δικαιούμαι αποζημίωση;

Ναι. Μπορείτε να διεκδικήσετε αποζημίωση για υλικές ζημίες και χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη, είτε στην ποινική δίκη είτε με αγωγή.

7. Αμύνθηκα σε επίθεση. Τιμωρούμαι;

Η άμυνα απέναντι σε άδικη και παρούσα επίθεση αποκλείει τον άδικο χαρακτήρα της πράξης, εφόσον ήταν αναγκαία. Το αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις κρίνεται από το δικαστήριο με βάση τα στοιχεία.

8. Τι ρόλο παίζει η ιατροδικαστική έκθεση;

Καταγράφει με αντικειμενικό τρόπο το είδος και τη σοβαρότητα των κακώσεων και συχνά καθορίζει ποια μορφή σωματικής βλάβης θα αποδοθεί.

Δικηγορικό Γραφείο Μπούρας & Συνεργάτες: Άμεση νομική προστασία

Στις υποθέσεις σωματικής βίας, ο χρόνος μετράει. Οι αποδείξεις πρέπει να διασφαλιστούν γρήγορα, οι περιοριστικοί όροι να ζητηθούν έγκαιρα και κάθε βήμα της διαδικασίας να γίνει σωστά από την αρχή.

Το Δικηγορικό Γραφείο Ιωάννης Μπούρας & Συνεργάτες δραστηριοποιείται στην Αθήνα από το 1995, με συνέχεια τριών γενεών νομικών. Το τμήμα Ποινικού Δικαίου αναλαμβάνει την εκπροσώπηση θυμάτων ως πολιτική αγωγή και την υπεράσπιση κατηγορουμένων σε όλα τα στάδια, ενώ σε υποθέσεις μέσα στην οικογένεια συνεργάζεται με το τμήμα Οικογενειακού Δικαίου για επιμέλεια, διατροφή και διαζύγιο.

Παρέχουμε άμεση τηλεφωνική καθοδήγηση, σαφές χρονοδιάγραμμα και ειλικρινή εκτίμηση για την πορεία της υπόθεσής σας.

Επικοινωνήστε μαζί μας με απόλυτη εχεμύθεια:

• Τηλέφωνο: 210 3305169 | 698 075 9456
• Email: info@bouraslaw.gr
• Γραφείο Αθήνας: Σόλωνος 121, Αθήνα 10678
• Γραφείο Παλλήνης: Λ. Μαραθώνος 34, Παλλήνη 15351
• Φόρμα επικοινωνίας: gr/epikoinonia

Σε άμεσο κίνδυνο καλέστε το 100. Γραμμή SOS 15900, 24 ώρες το 24ωρο.