Οικονομική Βία: Όταν τα Χρήματα Γίνονται Μέσο Ελέγχου

Έλεγχος χρημάτων, στέρηση πόρων, εμπόδια στην εργασία. Μάθετε πώς ο νόμος αντιμετωπίζει την οικονομική βία και ποια μέτρα προστασίας έχετε.

Η οικονομική βία είναι ίσως η πιο «αόρατη» μορφή κακοποίησης. Δεν αφήνει σημάδια, συχνά παρουσιάζεται ως «καλή διαχείριση» ή «φροντίδα» και πολλά θύματα την αναγνωρίζουν μόνο όταν επιχειρούν να φύγουν και διαπιστώνουν ότι δεν έχουν χρήματα, λογαριασμό ή δουλειά. Είναι όμως πραγματική βία, γιατί στερεί από τον άνθρωπο την ανεξαρτησία του και τον κρατά παγιδευμένο στη σχέση.

Τι είναι η οικονομική βία

Οικονομική βία είναι κάθε συμπεριφορά με την οποία ένα πρόσωπο ελέγχει, περιορίζει ή εκμεταλλεύεται τους οικονομικούς πόρους ενός άλλου μέλους της οικογένειας ή της σχέσης, με στόχο να το κρατήσει εξαρτημένο. Συχνά συνυπάρχει με την ψυχολογική βία και λειτουργεί ως μηχανισμός που εμποδίζει το θύμα να ζητήσει βοήθεια ή να αποχωρήσει.

Συνηθισμένες μορφές οικονομικής βίας

• Έλεγχος των χρημάτων: αποκλειστική διαχείριση μισθών και λογαριασμών, απαίτηση λογοδοσίας για κάθε δαπάνη, «χαρτζιλίκι» για τις βασικές ανάγκες.
• Στέρηση πόρων: άρνηση κάλυψης αναγκών για τροφή, ένδυση, υγεία ή τα παιδιά, ενώ υπάρχουν οι δυνατότητες.
• Εμπόδια στην εργασία: απαγόρευση εργασίας ή σπουδών, σαμποτάζ στη δουλειά, πίεση για παραίτηση.
• Εκμετάλλευση: ανάληψη δανείων ή χρεών στο όνομα του θύματος, εξαναγκασμός σε υπογραφές, οικειοποίηση μισθού ή περιουσίας.
• Απόκρυψη πληροφοριών: άγνοια του θύματος για τα οικονομικά της οικογένειας, τις ιδιοκτησίες και τις οφειλές.

Τι προβλέπει ο νόμος

Ο Ν. 3500/2006 για την ενδοοικογενειακή βία, όπως τροποποιήθηκε ιδίως με τους Ν. 4531/2018, 5090/2024 και 5172/2025, αναγνωρίζει ρητά ότι η βία στην οικογένεια δεν είναι μόνο σωματική, αλλά περιλαμβάνει και την πρόκληση οικονομικής βλάβης. Έτσι, η οικονομική κακοποίηση λαμβάνεται υπόψη στις ποινικές και αστικές διαδικασίες και μπορεί να θεμελιώσει μέτρα προστασίας.

Ανάλογα με τη συγκεκριμένη συμπεριφορά, μπορεί να στοιχειοθετούνται και αυτοτελή αδικήματα, όπως:

• η παράνομη βία, όταν κάποιος εξαναγκάζεται με απειλές να υπογράψει, να παραιτηθεί ή να παραδώσει χρήματα,
• η παραβίαση της υποχρέωσης διατροφής (άρθρο 358 ΠΚ), όταν ο υπόχρεος σκόπιμα δεν καταβάλλει τη διατροφή και το δικαιούχο πρόσωπο στερείται τα αναγκαία,
• η υπεξαίρεση ή η απάτη, όταν γίνεται οικειοποίηση χρημάτων ή περιουσίας του θύματος.

Αστικές λύσεις: διατροφή, στέγη, περιουσία

Το οικογενειακό δίκαιο προσφέρει ισχυρά εργαλεία για την αποκατάσταση της οικονομικής ισορροπίας:

• Διατροφή: κάθε σύζυγος υποχρεούται να συνεισφέρει στις ανάγκες της οικογένειας ανάλογα με τις δυνάμεις του, ενώ τα παιδιά δικαιούνται διατροφή από τους γονείς.
• Οικογενειακή στέγη: μπορεί να ζητηθεί η αποκλειστική χρήση της οικογενειακής κατοικίας από το θύμα και τα παιδιά.
• Συμμετοχή στα αποκτήματα: με τη λύση του γάμου, ο σύζυγος που συνέβαλε στην αύξηση της περιουσίας του άλλου μπορεί να διεκδικήσει μερίδιο.
• Ασφαλιστικά μέτρα: για γρήγορη, προσωρινή ρύθμιση διατροφής, στέγης και επιμέλειας μέχρι την οριστική απόφαση.

Αν έχουν δημιουργηθεί χρέη στο όνομά σας χωρίς τη θέλησή σας, χρειάζεται και εξειδικευμένη υποστήριξη για τη ρύθμιση οφειλών.

Πρακτικά βήματα για το θύμα

• Συγκεντρώστε αντίγραφα κινήσεων λογαριασμών, συμβάσεων δανείων, εκκαθαριστικών και τίτλων ιδιοκτησίας, όσο έχετε ακόμη πρόσβαση.
• Ανοίξτε, αν είναι δυνατόν, προσωπικό τραπεζικό λογαριασμό στον οποίο έχετε μόνο εσείς πρόσβαση.
• Αλλάξτε κωδικούς σε e-banking, email και Taxisnet.
• Κρατήστε μηνύματα ή άλλα στοιχεία που δείχνουν απαγορεύσεις, απειλές ή πιέσεις.
• Επικοινωνήστε με δικηγόρο πριν αποχωρήσετε από το σπίτι, ώστε να σχεδιαστεί σωστά η στρατηγική.

Αν αισθάνεστε ότι κινδυνεύετε, καλέστε το 100. Η γραμμή SOS 15900 λειτουργεί όλο το 24ωρο.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Είναι η οικονομική βία ποινικό αδίκημα;

Ο νόμος για την ενδοοικογενειακή βία περιλαμβάνει την οικονομική βλάβη στις μορφές βίας. Επιπλέον, συγκεκριμένες συμπεριφορές, όπως ο εξαναγκασμός με απειλές ή η μη καταβολή διατροφής, αποτελούν αυτοτελή αδικήματα.

2. Ο σύζυγός μου μου απαγορεύει να εργαστώ. Τι μπορώ να κάνω;

Η απαγόρευση εργασίας είναι χαρακτηριστική μορφή οικονομικού ελέγχου. Ένας δικηγόρος θα εκτιμήσει αν συνοδεύεται από απειλές ή εξαναγκασμό και ποια μέτρα προστασίας μπορούν να ζητηθούν.

3. Μπορώ να ζητήσω διατροφή ενώ είμαστε ακόμη παντρεμένοι;

Ναι. Η υποχρέωση συνεισφοράς στις ανάγκες της οικογένειας ισχύει κατά τη διάρκεια του γάμου και μπορεί να ζητηθεί δικαστικά, ακόμη και με ασφαλιστικά μέτρα.

4. Πήρε δάνειο στο όνομά μου χωρίς να το ξέρω. Ευθύνομαι;

Εξαρτάται από τις συνθήκες. Αν υπογράψατε υπό πίεση ή η υπογραφή πλαστογραφήθηκε, υπάρχουν νομικά μέσα για αμφισβήτηση και ενδεχομένως ποινικές συνέπειες για τον δράστη.

5. Τι γίνεται αν δεν καταβάλλεται η διατροφή των παιδιών;

Μπορεί να ακολουθήσει αναγκαστική εκτέλεση και, αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις, ποινική δίωξη για παραβίαση της υποχρέωσης διατροφής.

6. Μπορώ να μείνω στο σπίτι με τα παιδιά;

Ναι, μπορεί να ζητηθεί δικαστικά η αποκλειστική χρήση της οικογενειακής στέγης, ιδίως όταν υπάρχει ενδοοικογενειακή βία.

7. Πώς αποδεικνύεται η οικονομική βία;

Με τραπεζικά έγγραφα, συμβάσεις, μηνύματα, μάρτυρες και κάθε στοιχείο που δείχνει έλεγχο ή στέρηση πόρων. Ο δικηγόρος θα σας βοηθήσει να τα οργανώσετε.

8. Έχω δικαίωμα σε μέρος της περιουσίας που αποκτήθηκε στον γάμο;

Αν συνεισφέρατε στην αύξηση της περιουσίας του συζύγου, μπορείτε μετά τη λύση του γάμου να διεκδικήσετε συμμετοχή στα αποκτήματα.

Δικηγορικό Γραφείο Μπούρας & Συνεργάτες: Ανακτήστε την ανεξαρτησία σας

Η έξοδος από μια σχέση οικονομικής βίας χρειάζεται σχέδιο. Πρέπει να διασφαλιστούν τα έγγραφα, να ζητηθούν έγκαιρα διατροφή και στέγη και να προστατευθείτε από χρέη που δεν δημιουργήσατε εσείς.

Το Δικηγορικό Γραφείο Ιωάννης Μπούρας & Συνεργάτες δραστηριοποιείται στην Αθήνα από το 1995, με συνέχεια τριών γενεών νομικών. Συνδυάζουμε εμπειρία στο Οικογενειακό Δίκαιο, στο Ποινικό Δίκαιο και στη ρύθμιση οφειλών, ώστε να χειριζόμαστε συντονισμένα κάθε πτυχή της υπόθεσής σας: διατροφή, οικογενειακή στέγη, περιουσιακά, διαζύγιο και, όπου χρειάζεται, ποινική δίωξη.

Παρέχουμε άμεση τηλεφωνική καθοδήγηση, σαφές χρονοδιάγραμμα και ειλικρινή εκτίμηση για την πορεία της υπόθεσής σας.

Επικοινωνήστε μαζί μας με απόλυτη εχεμύθεια:

• Τηλέφωνο: 210 3305169 | 698 075 9456
• Email: info@bouraslaw.gr
• Γραφείο Αθήνας: Σόλωνος 121, Αθήνα 10678
• Γραφείο Παλλήνης: Λ. Μαραθώνος 34, Παλλήνη 15351
• Φόρμα επικοινωνίας: gr/epikoinonia

Σε άμεσο κίνδυνο καλέστε το 100. Γραμμή SOS 15900, 24 ώρες το 24ωρο.