Σεξουαλική Βία: Η Συναίνεση στο Επίκεντρο του Νόμου

Η σεξουαλική βία είναι από τα πιο βαριά εγκλήματα που προβλέπει η ελληνική νομοθεσία και ταυτόχρονα από τα λιγότερο καταγγελλόμενα. Ντροπή, φόβος, οικονομική εξάρτηση ή η λανθασμένη πεποίθηση ότι «μέσα στον γάμο δεν υπάρχει βιασμός» κρατούν πολλά θύματα σιωπηλά. Ο νόμος όμως είναι σαφής: χωρίς ελεύθερη συναίνεση, η πράξη είναι έγκλημα, όποια κι αν είναι η σχέση των προσώπων.

Τι είναι η σεξουαλική βία

Σεξουαλική βία είναι κάθε πράξη σεξουαλικού χαρακτήρα που επιβάλλεται σε ένα πρόσωπο χωρίς την ελεύθερη συναίνεσή του. Περιλαμβάνει όχι μόνο τον βιασμό, αλλά και κάθε ανεπιθύμητη σεξουαλική επαφή, την εκμετάλλευση κάποιου που δεν μπορεί να αντισταθεί, την προσβολή της γενετήσιας αξιοπρέπειας με λόγια ή χειρονομίες και τη διάδοση προσωπικού υλικού χωρίς άδεια.

Η έννοια της συναίνεσης

Συναίνεση υπάρχει μόνο όταν δίνεται ελεύθερα, συνειδητά και για τη συγκεκριμένη πράξη. Δεν υπάρχει συναίνεση όταν:

• το πρόσωπο αρνείται ή δείχνει με οποιονδήποτε τρόπο ότι δεν θέλει,
• έχει απειληθεί ή εκφοβιστεί,
• βρίσκεται υπό την επήρεια αλκοόλ ή ουσιών, κοιμάται ή είναι αναίσθητο,
• η σιωπή ή η απουσία αντίστασης οφείλεται σε φόβο ή πάγωμα,
• η συναίνεση ανακλήθηκε κατά τη διάρκεια της πράξης.

Η ύπαρξη σχέσης, γάμου ή προηγούμενων επαφών δεν συνιστά συναίνεση για κάθε μελλοντική πράξη.

Το νομικό πλαίσιο

Ο Ποινικός Κώδικας προστατεύει τη γενετήσια ελευθερία μέσα από σειρά διατάξεων, μεταξύ των οποίων:

• Βιασμός (άρθρο 336 ΠΚ): η επιβολή συνουσίας ή άλλης ισοδύναμης πράξης χωρίς συναίνεση. Είναι κακούργημα και τιμωρείται με κάθειρξη.
• Προσβολή της γενετήσιας αξιοπρέπειας (άρθρο 337 ΠΚ): ανεπιθύμητες χειρονομίες, λόγια ή πράξεις σεξουαλικού χαρακτήρα, όπως η σεξουαλική παρενόχληση.
• Κατάχρηση σε ασέλγεια (άρθρο 338 ΠΚ): η εκμετάλλευση προσώπου που δεν μπορεί να αντισταθεί ή να εκφράσει τη βούλησή του.
• Διάδοση προσωπικού υλικού (άρθρο 346 ΠΚ): η δημοσιοποίηση φωτογραφιών ή βίντεο ιδιωτικής ζωής χωρίς άδεια.

Οι πράξεις σε βάρος ανηλίκων τιμωρούνται με ιδιαίτερη αυστηρότητα, μέσα από ειδικές διατάξεις του Ποινικού Κώδικα.

Σεξουαλική βία μέσα στον γάμο και στη σχέση

Ο βιασμός μέσα στον γάμο τιμωρείται ρητά από το 2006, με τον Ν. 3500/2006. Σήμερα, μετά τις τροποποιήσεις των Ν. 5090/2024 και 5172/2025, η σεξουαλική βία από σύζυγο, πρώην σύζυγο ή σύντροφο εντάσσεται στο πλαίσιο της ενδοοικογενειακής βίας. Αυτό σημαίνει:

• αυτεπάγγελτη δίωξη, χωρίς να απαιτείται έγκληση ή παράβολο,
• δυνατότητα άμεσης επιβολής περιοριστικών όρων, όπως απομάκρυνση από το σπίτι και απαγόρευση προσέγγισης,
• ειδική μέριμνα για την προστασία των παιδιών της οικογένειας.

Τα πρώτα βήματα μετά από σεξουαλική επίθεση

• Ασφάλεια: απομακρυνθείτε από τον δράστη και καλέστε το 100. Η γραμμή SOS 15900 προσφέρει υποστήριξη όλο το 24ωρο.
• Ιατρική φροντίδα: απευθυνθείτε το συντομότερο σε νοσοκομείο. Η ιατρική εξέταση προστατεύει την υγεία σας και διασφαλίζει κρίσιμα στοιχεία.
• Διατήρηση αποδείξεων: αν είναι δυνατόν, μην πλυθείτε και μην αλλάξετε ρούχα πριν την εξέταση. Κρατήστε μηνύματα και κάθε σχετική επικοινωνία.
• Νομική υποστήριξη: ένας δικηγόρος μπορεί να σας συνοδεύσει στην κατάθεση και να σας εκπροσωπήσει σε όλη τη διαδικασία.

Τα δικαιώματα του θύματος

Το θύμα σεξουαλικής βίας έχει δικαίωμα να συνοδεύεται από πρόσωπο της επιλογής του και από δικηγόρο, να αποφεύγει την επαφή με τον δράστη κατά τη διαδικασία, να ενημερώνεται για την πορεία της υπόθεσης και να λαμβάνει ψυχοκοινωνική υποστήριξη. Μπορεί επίσης να παραστεί ως πολιτική αγωγή και να διεκδικήσει χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη.

Αν κατηγορείστε για σεξουαλικό αδίκημα

Οι κατηγορίες αυτές έχουν σοβαρότατες συνέπειες και απαιτούν προσεκτική υπεράσπιση από την πρώτη στιγμή. Μην προβείτε σε δηλώσεις και μην επικοινωνήσετε με τον καταγγέλλοντα χωρίς δικηγόρο. Ενημερωθείτε για τα δικαιώματα του κατηγορουμένου. Αν η καταγγελία είναι αβάσιμη, ο νόμος προβλέπει συνέπειες για ψευδή καταμήνυση.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Υπάρχει βιασμός μέσα στον γάμο;

Ναι. Ο γάμος δεν αναιρεί την ανάγκη συναίνεσης. Ο βιασμός από σύζυγο τιμωρείται ρητά και διώκεται αυτεπαγγέλτως.

2. Αν δεν αντιστάθηκα, σημαίνει ότι συναίνεσα;

Όχι. Η απουσία αντίστασης λόγω φόβου, σοκ ή επήρειας ουσιών δεν ισοδυναμεί με συναίνεση.

3. Μπορώ να καταγγείλω αρκετό καιρό μετά το περιστατικό;

Ναι, τα σοβαρά αυτά εγκλήματα έχουν μεγάλη προθεσμία παραγραφής. Η έγκαιρη καταγγελία όμως διευκολύνει τη συλλογή αποδείξεων.

4. Τι είναι η προσβολή της γενετήσιας αξιοπρέπειας;

Είναι η ανεπιθύμητη συμπεριφορά σεξουαλικού χαρακτήρα με λόγια, χειρονομίες ή επαφή, που προσβάλλει την αξιοπρέπεια του θύματος. Περιλαμβάνει πολλές μορφές σεξουαλικής παρενόχλησης.

5. Θα χρειαστεί να συναντήσω τον δράστη στη διαδικασία;

Ο νόμος προβλέπει μέτρα ώστε να αποφεύγεται η άσκοπη επαφή θύματος και δράστη. Ο δικηγόρος σας θα φροντίσει να αξιοποιηθούν.

6. Η διάδοση προσωπικών φωτογραφιών μου είναι αδίκημα;

Ναι. Η δημοσιοποίηση υλικού ιδιωτικής ζωής χωρίς άδεια τιμωρείται, ιδίως όταν γίνεται μέσω διαδικτύου.

7. Μπορώ να ζητήσω περιοριστικούς όρους για τον σύζυγο ή σύντροφο;

Ναι. Σε υποθέσεις ενδοοικογενειακής βίας μπορεί να επιβληθεί απομάκρυνση από την κατοικία και απαγόρευση προσέγγισης.

8. Δικαιούμαι αποζημίωση;

Ναι. Μπορείτε να διεκδικήσετε χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη και αποζημίωση για έξοδα, ως πολιτική αγωγή ή με αγωγή.

Δικηγορικό Γραφείο Μπούρας & Συνεργάτες: Εχεμύθεια και αποφασιστικότητα

Οι υποθέσεις σεξουαλικής βίας απαιτούν ευαισθησία, απόλυτη εμπιστευτικότητα και ταυτόχρονα αποφασιστική νομική δράση. Η σωστή καθοδήγηση από την πρώτη ημέρα μπορεί να κρίνει την έκβαση της υπόθεσης.

Το Δικηγορικό Γραφείο Ιωάννης Μπούρας & Συνεργάτες δραστηριοποιείται στην Αθήνα από το 1995, με συνέχεια τριών γενεών νομικών. Μέσα από το τμήμα Ποινικού Δικαίου εκπροσωπούμε θύματα ως πολιτική αγωγή και αναλαμβάνουμε υπερασπίσεις σε όλα τα στάδια, ενώ σε υποθέσεις μέσα στην οικογένεια συντονίζουμε και τα ζητήματα Οικογενειακού Δικαίου όπως επιμέλεια, διατροφή και διαζύγιο.

Παρέχουμε άμεση τηλεφωνική καθοδήγηση, σαφές χρονοδιάγραμμα και ειλικρινή εκτίμηση για την πορεία της υπόθεσής σας.

Επικοινωνήστε μαζί μας με απόλυτη εχεμύθεια:

• Τηλέφωνο: 210 3305169 | 698 075 9456
• Email: info@bouraslaw.gr
• Γραφείο Αθήνας: Σόλωνος 121, Αθήνα 10678
• Γραφείο Παλλήνης: Λ. Μαραθώνος 34, Παλλήνη 15351
• Φόρμα επικοινωνίας: gr/epikoinonia

Σε άμεσο κίνδυνο καλέστε το 100. Γραμμή SOS 15900, 24 ώρες το 24ωρο.