Η ψυχολογική βία δεν αφήνει μελανιές, αφήνει όμως βαθιά σημάδια. Είναι συχνά η πρώτη μορφή κακοποίησης σε μια σχέση ή οικογένεια και εξελίσσεται σταδιακά, με αποτέλεσμα πολλά θύματα να αργούν να την αναγνωρίσουν. Ο νόμος, ωστόσο, δεν την αντιμετωπίζει ως «καβγά» ή «δύσκολο χαρακτήρα». Όταν πληρούνται οι προϋποθέσεις, πρόκειται για ποινικά κολάσιμη συμπεριφορά.

Τι είναι η ψυχολογική βία

Ψυχολογική βία είναι κάθε συμπεριφορά που στοχεύει να ελέγξει, να φοβίσει ή να υποτιμήσει ένα πρόσωπο, βλάπτοντας την ψυχική του υγεία και την αυτονομία του. Σπάνια πρόκειται για ένα μεμονωμένο περιστατικό. Συνήθως είναι ένα μοτίβο που επαναλαμβάνεται και εντείνεται με τον χρόνο.

Οι πιο συνηθισμένες μορφές

• Απειλές: για τη ζωή, τη σωματική ακεραιότητα, τα παιδιά, την περιουσία ή τη δημοσιοποίηση προσωπικών στοιχείων.
• Εξευτελισμοί: προσβολές, ειρωνείες, υποτίμηση μπροστά σε τρίτους ή στα παιδιά.
• Εκφοβισμός: φωνές, σπάσιμο αντικειμένων, επιθετική στάση που προκαλεί φόβο χωρίς να φτάνει σε χτύπημα.
• Απομόνωση: απαγόρευση επαφής με φίλους και οικογένεια, έλεγχος του πού πηγαίνει και με ποιον μιλά το θύμα.
• Έλεγχος και παρακολούθηση: έλεγχος κινητού, λογαριασμών και μηνυμάτων, παρακολούθηση τοποθεσίας.
• Χειραγώγηση: διαστρέβλωση γεγονότων ώστε το θύμα να αμφισβητεί τη μνήμη και την κρίση του.

Όταν αυτές οι συμπεριφορές εκδηλώνονται μέσω κινητού και διαδικτύου, μιλάμε για ψηφιακή βία, η οποία αντιμετωπίζεται εξίσου σοβαρά.

Πότε η ψυχολογική βία είναι ποινικό αδίκημα

Μέσα στην οικογένεια και στη σχέση εφαρμόζεται ο Ν. 3500/2006 για την ενδοοικογενειακή βία, όπως τροποποιήθηκε με τους Ν. 5090/2024 και 5172/2025. Ο νόμος αναγνωρίζει ρητά ότι η βία περιλαμβάνει και την πρόκληση ψυχικής βλάβης, και τιμωρεί αυστηρότερα την ενδοοικογενειακή απειλή και την ενδοοικογενειακή παράνομη βία (τον εξαναγκασμό κάποιου σε πράξη ή παράλειψη με βία ή απειλή).

Εκτός οικογένειας, εφαρμόζονται οι διατάξεις του Ποινικού Κώδικα, όπως:

• η απειλή (άρθρο 333 ΠΚ),
• η παράνομη βία (άρθρο 330 ΠΚ),
• η εξύβριση και η δυσφήμηση (άρθρα 361 επ. ΠΚ),
• η διάδοση προσωπικών στιγμών ή εικόνων χωρίς συναίνεση (άρθρο 346 ΠΚ).

Επιπλέον, όταν η συμπεριφορά προκαλεί διαγνωσμένη βλάβη στην ψυχική υγεία, μπορεί να στοιχειοθετηθεί και σωματική βλάβη, αφού ο νόμος προστατεύει την υγεία στο σύνολό της.

Πώς αποδεικνύεται η ψυχολογική βία

Η απόδειξη είναι το πιο δύσκολο σημείο, γιατί η βία συνήθως ασκείται χωρίς μάρτυρες. Χρήσιμα στοιχεία είναι:

• γραπτά μηνύματα, email και αναρτήσεις με απειλές ή προσβολές (αποθηκευμένα με ημερομηνία),
• ημερολόγιο περιστατικών με ημερομηνίες, ώρες και περιγραφή,
• μαρτυρίες φίλων, συγγενών ή γειτόνων,
• βεβαιώσεις ψυχολόγου ή ψυχιάτρου για την κατάσταση του θύματος,
• προηγούμενες καταγγελίες ή κλήσεις στην αστυνομία.

Για τις ηχογραφήσεις υπάρχουν ειδικοί κανόνες. Το αν και πώς μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως αποδεικτικό μέσο πρέπει να το κρίνει δικηγόρος πριν κατατεθούν.

Μέτρα προστασίας για το θύμα

Τα αδικήματα ενδοοικογενειακής βίας διώκονται αυτεπαγγέλτως και χωρίς παράβολο. Με τη βοήθεια δικηγόρου, το θύμα μπορεί να ζητήσει:

• περιοριστικούς όρους, όπως απαγόρευση προσέγγισης και επικοινωνίας,
• απομάκρυνση του δράστη από την οικογενειακή κατοικία,
• ασφαλιστικά μέτρα για επιμέλεια, διατροφή και χρήση της στέγης,
• χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη που υπέστη.

Σε άμεσο κίνδυνο καλέστε το 100. Η γραμμή SOS 15900 προσφέρει υποστήριξη όλο το 24ωρο.

Αν κατηγορείστε για ψυχολογική βία

Επειδή πρόκειται για κατηγορίες που βασίζονται συχνά σε μαρτυρίες και ερμηνεία συμπεριφορών, η σωστή υπεράσπιση είναι κρίσιμη. Μην προβείτε σε δηλώσεις ή επικοινωνία με τον καταγγέλλοντα χωρίς δικηγόρο, ιδίως αν έχουν επιβληθεί περιοριστικοί όροι. Σε περίπτωση αβάσιμης καταγγελίας, ο νόμος προβλέπει συνέπειες για ψευδή καταμήνυση.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Η ψυχολογική βία τιμωρείται ακόμη και χωρίς σωματικό τραυματισμό;

Ναι. Απειλές, παράνομη βία, εξυβρίσεις και συμπεριφορές που βλάπτουν την ψυχική υγεία μπορούν να οδηγήσουν σε ποινική δίωξη, ανεξάρτητα από σωματικά τραύματα.

2. Ένας καβγάς ή μια προσβολή είναι ψυχολογική βία;

Όχι κάθε διαφωνία. Ψυχολογική βία υπάρχει όταν η συμπεριφορά στοχεύει στον έλεγχο, τον φόβο ή την υποτίμηση του άλλου, συνήθως επαναλαμβανόμενα.

3. Πώς αποδεικνύω την ψυχολογική βία;

Με μηνύματα, ημερολόγιο περιστατικών, μάρτυρες και βεβαιώσεις επαγγελματιών ψυχικής υγείας. Ο δικηγόρος θα σας βοηθήσει να οργανώσετε τα στοιχεία.

4. Η απομόνωση από φίλους και οικογένεια είναι αδίκημα;

Αυτοτελώς ίσως όχι, αποτελεί όμως χαρακτηριστικό μοτίβο ελέγχου. Αν συνοδεύεται από απειλές ή εξαναγκασμό, μπορεί να συνιστά ενδοοικογενειακή παράνομη βία.

5. Ο έλεγχος του κινητού μου από τον σύντροφο είναι νόμιμος;

Όχι. Η πρόσβαση σε προσωπικές συνομιλίες και λογαριασμούς χωρίς συναίνεση προσβάλλει το απόρρητο της επικοινωνίας και μπορεί να έχει ποινικές συνέπειες.

6. Μπορώ να ζητήσω περιοριστικούς όρους για ψυχολογική βία;

Ναι. Περιοριστικοί όροι μπορούν να επιβληθούν σε κάθε έγκλημα ενδοοικογενειακής βίας, εφόσον κρίνεται αναγκαίο για την προστασία της σωματικής και ψυχικής υγείας του θύματος.

7. Επηρεάζει η ψυχολογική βία την επιμέλεια των παιδιών;

Ναι. Το δικαστήριο λαμβάνει υπόψη κάθε μορφή βίας στην οικογένεια όταν αποφασίζει για επιμέλεια και επικοινωνία, με γνώμονα το συμφέρον του παιδιού.

8. Δικαιούμαι αποζημίωση;

Ναι. Μπορείτε να διεκδικήσετε χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη, είτε ως πολιτική αγωγή στην ποινική δίκη είτε με αγωγή στα πολιτικά δικαστήρια.

Δικηγορικό Γραφείο Μπούρας & Συνεργάτες: Σας ακούμε και σας προστατεύουμε

Η ψυχολογική βία είναι δύσκολο να ειπωθεί και ακόμη πιο δύσκολο να αποδειχθεί. Χρειάζεστε δικηγόρο που θα σας ακούσει χωρίς κρίση και θα μετατρέψει την εμπειρία σας σε στέρεη νομική υπόθεση.

Το Δικηγορικό Γραφείο Ιωάννης Μπούρας & Συνεργάτες δραστηριοποιείται στην Αθήνα από το 1995, με συνέχεια τριών γενεών νομικών. Συνδυάζοντας εμπειρία στο Ποινικό Δίκαιο και στο Οικογενειακό Δίκαιο, αναλαμβάνουμε την εκπροσώπηση θυμάτων και την υπεράσπιση κατηγορουμένων, καθώς και τα παράλληλα ζητήματα επιμέλειας, διατροφής και διαζυγίου.

Παρέχουμε άμεση τηλεφωνική καθοδήγηση, σαφές χρονοδιάγραμμα και ειλικρινή εκτίμηση για την πορεία της υπόθεσής σας, με απόλυτη διακριτικότητα.

Επικοινωνήστε μαζί μας με απόλυτη εχεμύθεια:

• Τηλέφωνο: 210 3305169 | 698 075 9456
• Email: info@bouraslaw.gr
• Γραφείο Αθήνας: Σόλωνος 121, Αθήνα 10678
• Γραφείο Παλλήνης: Λ. Μαραθώνος 34, Παλλήνη 15351
• Φόρμα επικοινωνίας: gr/epikoinonia

Σε άμεσο κίνδυνο καλέστε το 100. Γραμμή SOS 15900, 24 ώρες το 24ωρο.