Καταδικαστήκατε; Δείτε πώς ασκείται έφεση σε ποινική απόφαση, την προθεσμία των 10 ημερών, το ανασταλτικό αποτέλεσμα και τι κρίνεται στο δεύτερο βαθμό.

Μια καταδικαστική απόφαση σε πρώτο βαθμό δεν είναι το τέλος της διαδρομής. Η έφεση δίνει τη δυνατότητα να κριθεί η υπόθεση από την αρχή από ανώτερο δικαστήριο, με νέα αξιολόγηση των αποδείξεων και, συχνά, με διαφορετικό αποτέλεσμα. Οι προθεσμίες όμως είναι πολύ σύντομες και τα τυπικά λάθη μπορεί να οδηγήσουν σε απόρριψη της έφεσης χωρίς καν να εξεταστεί η ουσία. Γι’ αυτό η κίνηση πρέπει να γίνει γρήγορα και σωστά.

Τι είναι η έφεση

Η έφεση είναι τακτικό ένδικο μέσο με το οποίο ζητείται από δευτεροβάθμιο δικαστήριο να εξετάσει ξανά μια πρωτόδικη ποινική απόφαση. Ρυθμίζεται από τον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας (Ν. 4620/2019). Σε αντίθεση με την αναίρεση, που ελέγχει μόνο νομικά σφάλματα, η έφεση οδηγεί σε νέα κρίση και της ουσίας: αν αποδείχθηκε η πράξη, αν είναι σωστή η ποινή, αν συντρέχουν ελαφρυντικά.

Ποιος μπορεί να ασκήσει έφεση

• Ο κατηγορούμενος: κατά της καταδικαστικής απόφασης, για να επιδιώξει αθώωση, ηπιότερο χαρακτηρισμό της πράξης ή μικρότερη ποινή.
• Ο εισαγγελέας: κατά αθωωτικής ή καταδικαστικής απόφασης, όταν κρίνει ότι η απόφαση είναι λανθασμένη.
• Ο πολιτικώς ενάγων: σε περιορισμένες περιπτώσεις, κυρίως ως προς τις διατάξεις που τον αφορούν.

Δεν υπόκεινται σε έφεση όλες οι αποφάσεις. Για ορισμένα πλημμελήματα με χαμηλές ποινές ο νόμος περιορίζει τη δυνατότητα έφεσης, γι’ αυτό πρέπει να ελεγχθεί αμέσως αν η συγκεκριμένη απόφαση είναι εκκλητή.

Η προθεσμία: 10 ημέρες

Η γενική προθεσμία για έφεση είναι δέκα (10) ημέρες από τη δημοσίευση της απόφασης, δηλαδή από τη στιγμή που απαγγέλλεται στο ακροατήριο. Ισχύει ακόμη κι αν ο κατηγορούμενος δεν ήταν παρών.

• Αν ο δικαιούμενος διαμένει στο εξωτερικό ή η διαμονή του είναι άγνωστη, η προθεσμία είναι τριάντα (30) ημέρες από την επίδοση της απόφασης.
• Οι προθεσμίες αναστέλλονται από 1 έως 31 Αυγούστου.
• Η εκπρόθεσμη έφεση απορρίπτεται ως απαράδεκτη, χωρίς να εξεταστεί η ουσία.

Επειδή οι δέκα ημέρες περνούν πολύ γρήγορα, η απόφαση για την έφεση πρέπει να ληφθεί αμέσως μετά την ανακοίνωση της απόφασης, ιδανικά σε συνεννόηση με τον δικηγόρο που χειρίστηκε την υπόθεση.

Πώς ασκείται

Η έφεση ασκείται με δήλωση στη γραμματεία του δικαστηρίου που εξέδωσε την απόφαση, για την οποία συντάσσεται έκθεση. Μπορεί να ασκηθεί από τον ίδιο τον κατηγορούμενο ή από τον δικηγόρο του με πληρεξουσιότητα. Κρίσιμα σημεία:

• η έφεση πρέπει να περιέχει συγκεκριμένους λόγους, δηλαδή τι ακριβώς πάσχει η απόφαση,
• αόριστη έφεση χωρίς λόγους μπορεί να απορριφθεί ως απαράδεκτη,
• οι λόγοι μπορούν να αφορούν την ενοχή, τον νομικό χαρακτηρισμό, την ποινή, τα ελαφρυντικά ή την άρνηση αναστολής.

Αναστέλλει η έφεση την εκτέλεση της ποινής;

Κατά κανόνα ναι: η εμπρόθεσμη έφεση αναστέλλει την εκτέλεση της πρωτόδικης απόφασης μέχρι να κριθεί η υπόθεση σε δεύτερο βαθμό. Σε καταδίκες για κακουργήματα όμως το δικαστήριο μπορεί να ορίσει ότι η έφεση δεν έχει ανασταλτικό αποτέλεσμα. Τότε μπορεί να υποβληθεί αίτηση αναστολής εκτέλεσης στο δικαστήριο της έφεσης, ώστε ο καταδικασθείς να μην οδηγηθεί στη φυλακή πριν κριθεί η υπόθεση.

Τι κρίνεται στο δεύτερο βαθμό

Το Εφετείο εξετάζει την υπόθεση στο μέτρο που την προσβάλλει η έφεση. Μπορεί να εξετάσει ξανά μάρτυρες, να αξιολογήσει νέα έγγραφα και να καταλήξει σε διαφορετική κρίση. Πιθανές εκβάσεις:

• αθώωση του κατηγορουμένου,
• καταδίκη για ηπιότερη πράξη,
• αναγνώριση ελαφρυντικών και μείωση της ποινής,
• χορήγηση αναστολής ή μετατροπής της ποινής,
• επικύρωση της πρωτόδικης απόφασης.

Σημαντική εγγύηση είναι η απαγόρευση της χειροτέρευσης: όταν την έφεση ασκεί μόνο ο κατηγορούμενος, το Εφετείο δεν μπορεί να του επιβάλει βαρύτερη ποινή ή να χειροτερεύσει τη θέση του. Αυτό δεν ισχύει αν έχει ασκήσει έφεση και ο εισαγγελέας.

Ποιο δικαστήριο δικάζει την έφεση

• Πλημμελήματα: οι αποφάσεις των Πλημμελειοδικείων κρίνονται κατά κανόνα από το Μονομελές ή Τριμελές Εφετείο Πλημμελημάτων.
• Κακουργήματα: οι αποφάσεις του Μικτού Ορκωτού Δικαστηρίου κρίνονται από το Μικτό Ορκωτό Εφετείο.

Μετά την απόφαση του Εφετείου, απομένει μόνο η αναίρεση στον Άρειο Πάγο, που ελέγχει αποκλειστικά νομικά ζητήματα, με προθεσμία είκοσι ημερών.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Πόσες ημέρες έχω για να κάνω έφεση;

Δέκα ημέρες από τη δημοσίευση της απόφασης. Αν διαμένετε στο εξωτερικό ή η διαμονή σας είναι άγνωστη, τριάντα ημέρες από την επίδοση.

2. Μετράει ο Αύγουστος στην προθεσμία;

Όχι. Οι προθεσμίες των ενδίκων μέσων αναστέλλονται από 1 έως 31 Αυγούστου.

3. Θα πάω φυλακή μέχρι να δικαστεί η έφεση;

Κατά κανόνα όχι, γιατί η έφεση αναστέλλει την εκτέλεση. Αν το δικαστήριο όρισε διαφορετικά, μπορεί να ζητηθεί αναστολή από το δικαστήριο της έφεσης.

4. Μπορεί το Εφετείο να μου βάλει μεγαλύτερη ποινή;

Όχι, αν την έφεση ασκήσατε μόνο εσείς. Ισχύει η απαγόρευση χειροτέρευσης. Αν έχει ασκήσει έφεση και ο εισαγγελέας, η ποινή μπορεί να αυξηθεί.

5. Μπορώ να φέρω νέα στοιχεία στο Εφετείο;

Ναι. Στο δεύτερο βαθμό μπορούν να εξεταστούν νέοι μάρτυρες και να προσκομιστούν νέα έγγραφα.

6. Πρέπει να γράψω λόγους στην έφεση;

Ναι. Η έφεση πρέπει να αναφέρει συγκεκριμένα σε τι πάσχει η απόφαση. Αόριστη έφεση κινδυνεύει να απορριφθεί.

7. Μπορώ να αλλάξω δικηγόρο για την έφεση;

Ναι. Πολλοί κατηγορούμενοι επιλέγουν νέο συνήγορο στο δεύτερο βαθμό, ώστε η υπόθεση να εξεταστεί με φρέσκια ματιά.

8. Μπορώ να αποσύρω την έφεση;

Ναι, με παραίτηση από το ένδικο μέσο. Η παραίτηση όμως είναι οριστική και πρέπει να σταθμίζεται προσεκτικά.

Δικηγορικό Γραφείο Μπούρας & Συνεργάτες: Μια δεύτερη ευκαιρία, σωστά αξιοποιημένη

Η έφεση είναι συχνά η τελευταία πραγματική ευκαιρία να κριθεί η ουσία της υπόθεσής σας. Οι δέκα ημέρες δεν αφήνουν περιθώρια καθυστέρησης και κάθε λόγος έφεσης πρέπει να είναι διατυπωμένος με ακρίβεια.

Το Δικηγορικό Γραφείο Ιωάννης Μπούρας & Συνεργάτες δραστηριοποιείται στην Αθήνα από το 1995, με συνέχεια τριών γενεών νομικών. Το τμήμα Ποινικού Δικαίου μελετά την πρωτόδικη απόφαση και τη δικογραφία, ασκεί εμπρόθεσμα την έφεση με τεκμηριωμένους λόγους, ζητά αναστολή εκτέλεσης όπου χρειάζεται και σας εκπροσωπεί στο Εφετείο, ακόμη κι αν δεν χειριστήκαμε την υπόθεση σε πρώτο βαθμό.

Παρέχουμε άμεση τηλεφωνική καθοδήγηση, σαφές χρονοδιάγραμμα και ειλικρινή εκτίμηση για την πορεία της υπόθεσής σας.

Επικοινωνήστε μαζί μας:

• Τηλέφωνο: 210 3305169 | 698 075 9456
• Email: info@bouraslaw.gr
• Γραφείο Αθήνας: Σόλωνος 121, Αθήνα 10678
• Γραφείο Παλλήνης: Λ. Μαραθώνος 34, Παλλήνη 15351
• Φόρμα επικοινωνίας: gr/epikoinonia